How To Make Cotton Fabric

Panyaden School Cotton spinning, growing and weaving project. A sustainable crop program.     Panyaden School students learning the process pf cotton weaving and fabric making
Panyaden’s Cotton Project was part of our self-sufficiency crop programme for our students. Today, we share with you (in both Thai and English) the traditional Northern Thai process of making cotton fabric that our children have learnt.

The essential tasks are as follows:

1. Producing cotton fiber
2. Dyeing
3. Weaving

กระบวนการผลิตเส้นฝ้าย การย้อม และการทอผ้า กระบวนการสำคัญก่อนที่จะ มาเป็นผืนผ้าที่สำคัญคือ

1. การทำเส้นใยฝ้าย
2. การย้อม
3. การทอ

1. Producing Cotton Fiber

Cotton fiber is made of wool from cotton trees.

  • ‘Id-Fai’: Separate cotton seed from cotton wool by using a machine called ‘Id-Fai’.

Carding machine for removing cotton seed. At Panyaden School

  • Shooting cotton: shoot or flip the wool with a ‘Gong’ (a kind of equipment for shooting/flipping the cotton wool) to make it fluffy and separate the fiber, making it more manageable.

Fluffing and beating cotton fiber

  • Tying down cotton tail: spread the cotton wool and roll into a tube before spinning.
  • Spinning the cotton: pull out the cotton fiber from the wool of the cotton tail into lines, then spin and twist to make it strong by using the wheel of the spinning machine, called a ‘Phien’.

ฐานที่ 1: การทำเส้นใยฝ้าย

เส้นใยฝ้าย ทำมาจากปุยของดอกฝ้าย จากต้นฝ้าย มีขั้นตอนดังนี้

  • การอิดฝ้าย คือการแยกเมล็ดออกจากปุยฝ้าย โดยใช้เครื่องมือที่เรียกว่า “อิดฝ้าย”

  • การยิงฝ้าย เมื่อได้ปุยฝ้ายแล้ว นำมายิงหรือดีดด้วย”ก๋ง” ลักษณะคล้ายชุน เพื่อให้ปุยดอกฝ้ายฟู เส้นใยไม่ จับกันเป็นก้อน ง่ายต่อการนำไปปั่น
  • การมัดหางฝ้าย คือ การคลี่ปุยฝ้ายที่ยิงหรือดีดแล้วให้แผ่ออก ม้วนให้เป็นหลอด หรือเป็นหางฝ้ายก่อนนำไปปั่น

Rolling cotton fiber into a tube to prepare for spinning

  • การปั่นฝ้าย คือการดึงหรือสาวเส้นใยออกจากปุยหางฝ้าย ที่ม้วนไว้ให้เป็นเส้น ปั่นและตีเกลียวให้เหนียว แข็งแรงโดยใช้การหมุนวงล้อของเครื่องปั่นฝ้ายที่เรียกว่า “เผี่ยน”

Spinning yarn. Panyaden School project

2. Dyeing

Normally, dyeing can be done by dyeing the cotton fiber before weaving or dyeing the complete fabric. Using colours makes pattern designing easier.

There are 2 ways of dyeing:

Bark, tumeric and other natural ingrediants are used for dyeing cotton Teacher helping child to pound tumeric for Cotton Project at Panyaden

 

  • Cold dyeing: can be done by soaking, fermentation, or colour dilution from c old water and then dyeing. There are various ingredients for dyeing such as indigo leaf. The fermentation process is delicate and complicated and takes time. Cold dyeing from natural colour comes from leaves, flowers and fruits from different kinds of plants.

  • Hot dyeing: is the usual way of dyeing cotton fiber. Bark, roots and heartwood are regularly used for hot dyeing by boiling them to extract the colour. Then, leave until cool before dyeing or boiling the fiber in hot water.

ฐานที่ 2: การย้อมสี

Colourful cotton yarn dyed with natural ingredients

การย้อมสีโดยทั่วไป จะมีทั้งการย้อมที่เป็นเส้นใยก่อนการทอ และการย้อมที่เป็นผืนผ้า การย้อมสีเส้นใยก่อนนำไปทอจะช่วยให้ได้สีของผ้าตามต้องการ และช่วยในการออกแบบลายผ้า เช่นลายขวาง ลายตาราง หรื

อการสลับสีในรูปแบบต่างๆ การออกแบบลวดลายนี้มีการใช้เทคนิค และการใช้เส้นฝ้ายสีต่างๆช่วยให้เกิดลวดลายขึ้น

การย้อมสีมี  2 วิธีคือ

  • การย้อมเย็น: เป็นการย้อมโดยไม่ผ่านความร้อน อาจโดยการแช่ หรือการหมัก หรือการละลายเนื้อสีจากธรรมชาติในน้ำเย็น และทำการย้อม โดยอาจมีส่วนผสมที่แตกต่างกันออกไปในแต่ละสี เช่น ใบฮ่อม ใบคราม ใช้วิธีการหมัก และขั้นตอนกระบวนการที่ละเอียด ซับซ้อน ใช้ระยะเวลาและการดูแลรักษาที่ยากขึ้น การย้อมเย็น ในสีธรรมชาติ มักใช้กับใบ ดอก และผลของพืชบางชนิด

Cold dyeing cotton yard at Panyaden School

  • การย้อมร้อน: การย้อมสีเส้นใยโดยส่วนใหญ่ ใช้กระบวนการย้อมร้อน ซึ่งมักใช้กับพวกเปลือก ราก แก่นไม้ โดยการต้มเพื่อสกัดตัวสีออกจากพืช จากนั้นทิ้งไว้ให้เย็น ก่อนที่จะทำการย้อม หรืออาจต้มเส้นใยในขณะที่ร้อนก็ได

3. Weaving

Panyaden School students weaving cotton yarn on the loom

Weaving is the method of making the cotton fiber into the complete fabric. Two types of cotton fiber preparations are necessary before weaving. They are called ‘stand-up’ cotton and ‘lie-down’ cotton.

  • The stand-up cotton is vertical cotton fiber that is put in the ‘Gee’ (weaving loom). The width and length of the fabric must be carefully calculated to choose the right size of equipment, such as the ‘Phuem’ (a tool that is part of the loom) that helps to separate the cotton fiber.
  • The lie-down cotton is horizontal cotton fiber that is weaved against the vertical cotton fiber. It is spun into a cotton tube and put into a bobbin.

There are two types of weaving looms commonly used in Northern Thailand:

  • ‘Gee Cee Sao’ is the 4-pole loom that is popular in lowland villages;
  • ‘Gee Aew’ is popular in the highlands.

Preparing cotton yarn before weaving. Cotton fabric-making at Panyaden School Preparing cotton yarn for the loom before weaving. Cotton project by Panyaden School

 

ฐานที่ 3: การทอ

Close-up of hand on weaving loom. Cotton project at Panyaden School

คือกระบวนการทำเส้นใยให้เป็นผืนผ้า โดยมีขั้นตอนการจัดเตรียมเส้นฝ้ายที่จะนำมาทอเป็น 2 ชุด คือเส้นยืน และเส้นพุ่ง

  • เส้นยืน คือ ชุดเส้นฝ้ายทางยืนของผืนผ้า ที่ขึงติดอยู่กับกี่ มีการจัดเตรียมโดยการคำนวณขนาดของความกว้างและความยาวของผืนผ้าที่ต้องการและเลือกใช้เครื่องมือที่ตรงตามขนาดโดยเฉพาะ “ฟืม” ที่จะทำตามที่กำหนดหน้ากว้างของผืนผ้า และช่วยจัดเรียงเส้นผืนให้แยกจากกัน ขณะเดียวกับช่วยทำหน้าที่ในการทอเส้นพุ่งให้เรียงชิดติดกันเป็นผืนผ้า
  • ส้นพุ่ง คือ ชุดเส้นฝ้ายทางขวางใช้ทอขัดกับเส้นยืนที่ขึงอยู่กับกี่ หรือเครื่องทอผ้า โดยนำเส้นฝ้ายมากรอเข้ากับหลอดฝ้าย และใส่ในกระสวยเพื่อใช้เป็นตัวพุ่ง

การทอผ้าในภาคเหนือ มี 2 รูปแบบคือ

  • กี่ 4 เสา
  • กี่เอว

กี่ 4 เสา นิยมใช้โดยทั่วไปในหมู่บ้านพื้นราบ ใช้เขาและฟืมเป็นเครื่องมือสำคัญในการแยกเส้นฝ้าย และยกชั้น ฝ้ายเป็น 2 ชุด ( 2 ตะกอ หรือ 2 เขา ) ใช้เท้าเหยียบไม้ที่ยึดติดกับการขึ้นลง และพุ่งกระสวยทอสลับกันไปมา ทั้งมือเท้าสัมพันธ์กันไปตลอดผืนผ้า

กี่เอว นิยมใช้ในหมู่พี่น้องชาวดอย หลายเผ่าในภาคเหนือ

Traditional Thai weaving project at Panyaden School Panyaden School teacher weaving cotton fabric

Print Friendly, PDF & Email

Leave a Reply

Your e-mail address will not be published. Required fields are marked *